Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun (“Torba Yasa”) 19 Temmuz 2019 tarihli ve 30836 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlandı.

Torba Yasa ile özellikle

(i) Gelir Vergisi Kanunu’nda,
(ii) Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun’da,
(iii) Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun’da,
(iv) Bankacılık Kanunu’nda,
(v) Kurumlar Vergisi Kanunu’nda,
(vi) Yurt Dışına Çıkış Harcı Hakkında Kanun ile Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’da,
(vii) Sermaye Piyasası Kanunu’nda,
(viii) Gümrük Kanunu’nda ve
(ix) Elektrik Piyasası Kanunu’nda değişiklikler yapılmıştır.

Torba Yasa’nın ölenlerin SGK haklarıyla ilgili maddesi, yurtdışında borçlarını tahakkuk ettirenler ile ilgili maddesi ve yurt dışı çıkış harcı ile ilgili maddesi Torba Yasa’nın yayım tarihini izleyen aybaşından itibaren, Devir Sözleşmeleri ve Elektrik Satış Anlaşmaları ile ilgili maddesi 17 Ocak 2019 tarihinden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde, diğer hükümleri yayımı tarihinde yürürlüğe girecektir.

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler:

Torba Yasa ile şehir içi yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunan ve bu faaliyetlerinden kaynaklanan hasılatlarının tamamını elektronik ücret toplama sistemleri aracılığıyla elde eden mükelleflerin, talep etmeleri halinde, bu faaliyetlerinden elde ettikleri gayrisafi hasılatlarının %10’unun (yüzde onunun) bu faaliyetlerine ilişkin vergiye tabi kazanç esas alınacağı ve vergiye tabi kazancın bu şekilde tespit edilmesinde, ilgili faaliyete ilişkin giderlerin dikkate alınmayacağı ve bu kazanca herhangi bir indirim veya istisna uygulanmayacağı düzenlenmiştir. Torba Yasa’da ayrıca hasılat esaslı kazanç tespitinin usulü ile ilgili birtakım farklı düzenlemeler de getirilmiştir.

Bunun yanı sıra, Torba Yasa ile;

  1. Yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarını, söz konusu maddedeki hükümler çerçevesinde 31 Aralık 2019 tarihine kadar Türkiye’deki banka veya aracı kuruma bildiren gerçek ve tüzel kişilerin, söz konusu varlıkları serbestçe tasarruf edilebilmesine,
  2. Yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının, yurt dışında bulunan banka veya finansal kurumlardan kullanılan ve bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla kanuni defterlerde kayıtlı olan kredilerin 31 Aralık 2019 tarihine kadar kapatılmasında kullanılabilmesine ve bu durumda defter kayıtlarından düşülmesi kaydıyla, borcun ödenmesinde kullanılan varlıklar için Türkiye’ye getirilme şartı aranmaksızın bu madde hükümlerinden yararlanılmasına, ve
  3. Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sahip olunan, Türkiye’de bulunan ancak kanuni defter kayıtlarında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile taşınmazların, 31 Aralık 2019 tarihine kadar, dönem kazancının tespitinde dikkate almaksızın kanuni defterlere kaydedilebilmesine, söz konusu varlıkların da vergiye tabi kazancın ve kurumlar için dağıtılabilir kazancın tespitinde dikkate alınmaksızın işletmeden çekilebilmesine imkan tanınmıştır. Bildirilen veya beyan edilen varlıklara ilişkin olarak %1 oranında vergi ödeneceği düzenlenmiştir.

3201 Sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun’da Yapılan Değişiklikler:

Torba Yasa ile, 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun (“Kanun”) uyarınca yurt dışında çalışmakta iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan sonra ölenlerin Türk vatandaşı olan hak sahiplerine Sosyal Güvenlik Kurumu’na (“SGK”) müracaat etmek suretiyle bu Kanun’dan yararlanma hakkı verilmiştir. Sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış olanların borçlanma işlemlerinin de SGK tarafından yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Yine Torba Yasa uyarınca, borçlanılacak her bir gün için tahakkuk ettirilecek borç tutarının, prime esas kazancın %32’si (yüzde otuz ikisi) olarak değil %45’i (yüzde kırk beşi) olarak uygulanacağı düzenlenmiştir. Bununla birlikte, yurt dışı hizmet borçlanmasına ait sürelerin5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edileceği belirtilmiştir.

Kısmi aylık bağlanmış olanlar dahil olmak üzere 1 Ağustos 2019’dan önce yurt dışında geçen sürelerini borçlanma talebinde bulunanlardan tahakkuk ettirilen borçlarını yasal süresi içinde ödeyenlerin, sigortalılık sürelerinin hangi statüde değerlendirileceğinin ve tahakkuk ettirilecek borç tutarının tespitinde önceki hükümlerin esas alınacağı düzenlenmiştir.

5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun’da Yapılan Değişiklikler:

Torba Yasa ile biyokütle tanımı kapsamına dahil edilen kaynaklardan enerji üreten tesisler için YEK Destekleme Mekanizmasında öngörülen süreler, üretim tesisinin YEK Destekleme Mekanizmasına dahil edildiği tarihten itibaren başlayacağına dair düzenleme getirmiştir.

5411 Sayılı Bankacılık Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler:

Torba Yasa ile bankalara krediler ile ilgili olarak doğmuş veya doğması muhtemel zararların karşılanması için yeterli düzeyde karşılık ayrılmasına, kredilerin kalitesine ve sınıflandırılmasına, garantilerin ve teminatların alınmasına, bunların değerinin ve güvenilirliğinin ölçülmesine, takibe alınan kredilerin izlenmesi ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yayımlanan Türkiye Finansal Raporlama Standartlarına göre kayıttan düşülmesine, kredilerin yeniden yapılandırılması dâhil geri ödenmelerine ilişkin politikaları oluşturulmasına ve uygulanmasına, bunları düzenli olarak gözden geçirmesine, tüm bu hususları icra edebilecek gerekli yapıları tesis etmesine ve işletmesine  zorunlu kılınmıştır. Yine bu düzenlemeye göre, krediler ile ilgili olarak ayrılan özel karşılıkların tamamının ayrıldıkları yılda kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak kabul edileceği düzenlenmiştir. Özel karşılık ayrıldıktan sonra tahsil imkânı kalmaması nedeniyle kayıttan düşülen krediler, Vergi Usul Kanunu hükümleri kapsamında değersiz alacak addolunacaktır.

Torba Yasa ile Türkiye’de faaliyette bulunan bankalar, finansal kiralama şirketleri, faktöring şirketleri ve finansman şirketleri ile bu maddede tanımlanan diğer finansal kuruluşlarla kredi ilişkisinde bulunan ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından çıkarılan yönetmeliğe göre hazırlanan Çerçeve Anlaşmalarda belirlenen borçlular, bu kuruluşlar tarafından kullandırılmış olan kredilere ilişkin olarak alınacak tedbirlerle, geri ödeme yükümlülüklerini yerine getirebilmelerine ve istihdama katkıda bulunmaya devam etmelerine imkân verilmesini sağlamak amacıyla, dahil oldukları risk grubundaki diğer borçlularla bir bütün olarak veya kısmen yeniden yapılandırmaya tabi tutulabileceklerdir. Bu hükmün 2 (iki) yıl süreyle uygulanacağı düzenlenmiştir.

Finansal yeniden yapılandırma kapsamına alınacak borçluların mali durumlarının tespit edilmesi ve bu kapsamda borçlarının yeniden yapılandırılması sonucunda borçlarını geri ödeme kabiliyeti kazanacağına kanaat getirilmesi gerekmektedir. Borçlarını geri ödeme kabiliyeti kazanamayacağına kanaat getirilen borçlular finansal yeniden yapılandırma kapsamından faydalanamayacaklardır.

Finansal yeniden yapılandırma kapsamına alınacak borçluların mali durumunun tespiti ve finansal yeniden yapılandırmanın uygulanabilirliğine ilişkin değerlendirme; bağımsız denetim kuruluşları, Çerçeve Anlaşmaları kapsamında belirlenecek yeterli bilgi ve uzmanlığa sahip kuruluşlar veya borçlu tarafından kabul edilmesi hâlinde alacaklı kuruluşlar tarafından yaptırılır. Finansal kiralama sözleşmelerine konu mallar için İcra ve İflas Kanunu’nun rehinli malların satışının ertelenmesi hükmü uygulanacağı düzenlenmiştir.

Kredilerin teminatlarının ya da alacaklı kuruluşlar tarafından iştirak olarak edinilecek borçluların varlık ve yükümlülüklerinin gerçeğe uygun değerine ilişkin değerleme, taraflardan birinin talep etmesi durumunda, Sermaye Piyasası Kurulunca değerleme yapmaya yetkilendirilmiş kuruluşlar tarafından yapılacaktır. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na göre kurulan yatırım fonları için sermaye piyasası mevzuatında yer alan değerlemeye ilişkin düzenlemeler saklı tutulacaktır.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler:

Teşviklerden yararlanmasına karar verilen ve bu kapsamda sera etkisi yaratan egzoz gazı salınımını tamamen ortadan kaldıracak teknolojilerin geliştirilmesi için münhasıran Türkiye’de gerçekleştirdikleri Ar-Ge faaliyetleri sonucunda geliştirdikleri elektrik motorlu taşıt araçlarını Türkiye’de imal eden mükelleflerin, destek kararında belirlenen kadarıyla, bu yatırımları, hak kazandıkları yatırıma katkı tutarını, söz konusu malların ilk iktisabı dolayısıyla 31 Aralık 2035 tarihine kadar vergi dairesine ödenen özel tüketim vergisinin, takvim yılının üçer aylık dönemleri itibarıyla bu mükelleflere kısmen veya tamamen, nakden ya da vergi borçlarına mahsuben ödenmesi suretiyle kullandırmaya Cumhurbaşkanı’nın yetkili olduğu düzenlenmiştir.

5597 sayılı Yurt Dışına Çıkış Harcı Hakkında Kanun ile Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’da Yapılan Değişiklikler:

Türkiye Cumhuriyeti pasaportu ile yurt dışına çıkış yapanlardan çıkış başına 50-TL (elli Türk Lirası) harç alınacağı düzenlenmiştir.

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler:

Torba Yasa ile, ihraççıların borçlanma araçlarına ilişkin ödeme yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle, Merkezi Kayıt Kuruluşu tarafından düzenlenip hak sahiplerine verilen belgelerin, icra takibine itiraz halinde itirazın kesin kaldırılması yoluna başvurmayı sağlayan belgelerden sayılacağı düzenlemesi getirilmiştir. Bu düzenlemeyle elinde söz konusu belgeye sahip olan hak sahipleri başlattıkları icra takibinin itiraz sebebiyle durmasına itirazın kesin kaldırılması yoluyla bertaraf etme imkanına sahip olduğu belirlenmiştir.

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler:

Bu düzenlemeyle mevcut bir soruşturma kapsamında bulunan veya el konularak mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı verilen kara ulaşım araçları ile ilgili olarak 31 Aralık 2019 tarihine kadar ilgili gümrük idaresine başvurulması ve taşıtın ilk iktisabında ödenmesi gereken özel tüketim vergisinin %25’ine (yüzde yirmi beşine) tekabül eden tutarın, başvuru sahibine tebliğ edildiği tarihten itibaren bir ay içinde ilgili tahsil dairesine ödenmesi hâlinde, araç hakkında el konularak mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı verilemeyeceği, mevcut kararların kaldırılacağı ve el konulan araç sahibine iade edileceği düzenlenmiştir. İadesi talep edilen ulaşım araçlarının muhafazasına ilişkin masraflar araç sahibince ödenmelidir.

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler:

Torba Yasa ile, yenilenebilir enerji kaynakları veya yerli kömüre dayalı elektrik üretim tesisi kurulması amacıyla yapılmış Devir Sözleşmeleri ve Elektrik Satış Anlaşmaları kapsamındaki hak ve yükümlülükler için öngörülen süreler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren otuz altı ay süreyle uzatılacağı düzenlenmiştir. Bu madde kapsamında uzatılan süre içerisinde talepte bulunulması hâlinde ilgili sözleşme/anlaşma (proje şirketi bünyesinde hisse devri de dahil) devredilebilecektir. Bu durumda devir alacaklarda teknoloji sağlayıcı koşulu hariç ilk yarışmadaki/ihaledeki şartlar aranacaktır. Ancak devirden kaynaklanan kısıtlama ve yaptırımlar hükümsüz kalacaktır. Devir nedeni ile idareden herhangi bir hak talebinde bulunulamayacaktır.  Bu kapsamda devredilecek sözleşmelerden damga vergisi alınmayacağı da hükme bağlanmıştır.

Torba Yasa’nın tam metnine ulaşmak için, lütfen buraya tıklayınız.

MORAL & PARTNERS

Nur Duygu Bozkurt, Avukat

Nur İpek Gülseren, Stajyer Avukat

Tüm Haberler