İmar Barışı ve Yol Haritası

Gayrimenkulün bir numaralı güvenli yatırım aracı olarak görüldüğü ülkemizde vatandaşları yakından ilgilendiren, imar mevzuatına aykırılıkların giderilmesi amacıyla “Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” (“Tebliğ”), 6 Haziran 2018 tarihli ve 30443 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanarak, yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmiştir.

Söz konusu Tebliğ, Yapı Kayıt Belgesi müracaatına, Yapı Kayıt Belgesi bedelinin hesaplanması ve ödenmesine, Yapı Kayıt Belgesi verilen Hazine’ye ait taşınmazların satışına, Yapı Kayıt Belgesi düzenlenmeyecek yapılar ile bu belgenin düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunanlar hakkında yapılacak işlemlere ilişkin hususları kapsamaktadır.

1. Yapı Kayıt Belgesi Müracaatı

Yapı Kayıt Belgesi, afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla 31 Aralık 2017 tarihinden önce inşa edilmiş yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (“Bakanlık”) ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31 Ekim 2018 tarihine kadar başvurulması ve 31 Aralık 2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde verilen belgedir. Bu sürenin Bakanlar Kurulu tarafından 1 yıla kadar uzatılabileceği öngörülmüştür.

Müracaat, yapı maliklerinden herhangi birisi veya vekili tarafından kurum ve kuruluşlara başvurulmak suretiyle gerçekleştirilebileceği gibi e-Devlet üzerinden de gerçekleştirilebilecektir.

2. Yapı Kayıt Belgesi Bedeli ve Ödemesi

Yapı Kayıt Belgesi bedeli, yapının bulunduğu arsanın emlak vergi değeri ile binanın toplam yapı alanı dikkate alınarak hesaplanacak yapı yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden imara aykırı kısım oranında, yapının konut veya ticaret olarak tek kullanımlı veya karma kullanımlı olup olmadığı da gözetilerek ve karma kullanımlı yapılarda konut ve ticari olarak kullanılan alanların arsa payı ayrı ayrı dikkate alınarak, konutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş katsayısı ile çarpılması suretiyle belirlenecektir. Yapının yaklaşık maliyetinin belirlenmesinde esas alınacak birim maliyet bedellerinin detayları Tebliğ’de açıkça belirtilmiştir.

Yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni bulunmayan yapılardaki aykırılıklarda, Yapı Kayıt Belgesi bedelinin tamamı ödenmeden Yapı Kayıt Belgesi düzenlenmeyecektir.

Yapı malikleri, yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni bulunmayan yapılardaki aykırılıklarda yapının tamamı için hesaplanan Yapı Kayıt Belgesi bedeline, kendi bağımsız bölümünün kullanım durumuna göre eşit olarak katılacaklardır. Ancak belirtilmelidir ki; yapı kayıt belgesi bedelinin tamamını ödeyen yapı maliki, diğer yapı maliklerinden kendi paylarına düşen miktarı talep edebilecektir.

Yapı kullanma izni bulunan yapılardaki aykırılıklarda ise, aykırılık hangi bağımsız bölüm/bölümler ile ilgili ise o bölüm/bağımsız bölümlerin yapı maliklerinin, kendi bağımsız bölümleri için ödenmesi gereken bedeli ödemeleri durumunda aykırılığı olan bağımsız bölüm belirtilerek Yapı Kayıt Belgesi düzenlenecektir. Bağımsız bölümünde aykırılık olmasına rağmen kendi bağımsız bölümüne düşen bedeli ödemeyen ve aykırılığı olan bağımsız bölümünü gösteren Yapı Kayıt Belgesi almayanlar aynı binada başka bir bağımsız bölüm için düzenlenen Yapı Kayıt Belgesinden faydalanamayacaktır.

Yapı Kayıt Belgesi bedeli, Bakanlığın merkez muhasebe birimi hesabına yatırılacaktır.

3. Yapı Kayıt Belgesinin Kullanım Alanı

Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların malikleri, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine verecektir.

Tebliğ uyarınca, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilecektir. Ayrıca, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği öngörülmüştür.

Yapı Kayıt Belgesi alındıktan sonra yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın kullanım maksadı değişiklikleri de dahil olmak üzere tapuda cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesisi yapılabilecektir. Ancak bunun için, Yapı Kayıt Belgesi ve Tebliğ’de sayılan diğer belgeler ile birlikte ilgili tapu müdürlüğüne müracaatta bulunulması ve daha evvel Yapı Kayıt Belgesi için ödenen meblağ kadar bir bedelin Bakanlık’ın merkez muhasebe birimi hesabına yatırılması gerekmektedir.

Tebliğ uyarınca, inşaat halindeki yapılarda 31 Aralık 2017 tarihi itibari ile bitmiş olan kısımlar için ilave inşaat alanı ihdas etmemek şartı ile Yapı Kayıt Belgesi verilebilecek ve Yapı Kayıt Belgesi verilen kısımların eksik inşaat işleri tamamlanabilecektir.

Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarda ruhsat alınmaksızın yapılabilecek basit onarım ve tadilatlar yapılabilecektir.

Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarda işyeri açma ve çalışma ruhsatı yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın verilecektir.

Yapı Kayıt Belgesi verilmeyecek yapılar da Tebliğ’de açıkça belirtilmiştir[1]. Söz konusu yapılar için Yapı Kayıt Belgesi’nin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilecek ve bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınacaktır. Ayrıca, Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmeyeceği ve belge düzenlenmesi safhasında yalan ve yanlış beyanda bulunulan müracaat sahibi hakkında suç duyurusunda bulunulacağı düzenlenmiştir.

4. Hazineye ve Belediyeye Ait Taşınmazlar Üzerindeki Yapılar

Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların Hazineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, bu taşınmazlardan özel kanunları kapsamında kalan ve bu özel kanunlara göre değerlendirilmesi gerekenler dışında kalanlar Bakanlığa tahsis edilecektir. Tahsis işleminden sonra, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bu taşınmazlar Bakanlıkça, rayiç bedel üzerinden doğrudan satılacaktır. Rayiç bedelin tespiti Bakanlıkça tespit edilecek veya ettirilecektir.

Belediyelerin özel mülkiyetinde olan taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olan yapılara da Yapı Kayıt Belgesi verilebileceği belirtilmiştir. Böyle bir durumda, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan bunlara satılacaktır.

5. Yapı Kayıt Belgesinin Geçerlilik Süresi

Yapı Kayıt Belgesinin, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerli olacağı öngörülmüştür. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda ise yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanacaktır. Ayrıca, yapının depreme dayanıklılığı ile fen ve sanat norm ve standartlarına aykırılığının yapı malikinin sorumluluğunda olacağı belirtilmiştir.

6. Denetim

Yapı Kayıt Belgesi verilmesine ilişkin iş ve işlemler Bakanlık tarafından denetlenebilecektir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenmesi safhasında e-Devlet sistemi üzerinden veya kurum ve kuruluşlara yapılan müracaatta yalan ve yanlış beyanda bulunanlar hakkında “Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan” uyarınca suç duyurusunda bulunulacağı öngörülmüştür.

Yapı Kayıt Belgesi düzenlenmesi safhasında yalan ve yanlış beyanda bulunulan husus, Yapı Kayıt Belgesi bedelinin eksik olarak hesaplanması neticesini doğurmuş ise, eksik alınan bedel ilgilisinden tahsil edilecektir. Eksik alınan meblağın ilgilisince ödenmemesi halinde, verilmiş olan Yapı Kayıt Belgesinin iptal edileceği ve daha önce yatırılmış olan bedelin iade edilmeyeceği belirtilmiştir.

Tebliğ’in tam metnine ulaşmak için lütfen buraya tıklayınız.



1 Bu kapsamda, Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi ile İstanbul tarihi yarımada içinde 3194 sayılı İmar Kanuna eklenmiş kroki listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda, 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunda belirtilen Tarihi Alanda, üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlar üzerinde ve kesinleşmiş planlar neticesinde sosyal donatı alanı olarak belirlenmiş ve Maliye Bakanlığınca aynı amaçla değerlendirilmek üzere ilgili kurumlara tahsis edilmiş Hazineye ait taşınmazlar üzerinde bulunan yapılar hakkında Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecektir.


Korhan Bakır, Kıdemli Avukat

Elif Ezgi Mavi, Stajyer Avukat

Tüm Haberler