Sosyal Medya ihlal Yönetimi


Günümüzde sosyal medya, geniş kitlelerce kullanılmakta olup kişilerin kendilerini ifade etmelerini sağlayan özel bir araç vazifesi görmektedir. Sahip oldukları yüksek sayıda kullanıcı sayısının farkında olan büyük sosyal medya platformları, hitap ettikleri geniş kitlelerin sağlığı ve toplum yararı için zorunlu olarak sıkı topluluk kuralları oluşturmuş ve gelişmiş bir şikâyet mekanizması sistemi kullanır durumdadırlar. Sosyal medya platformları arasında kamuya etki eden irade beyanlarının ulaştırılması bakımından en yoğun ve yaygın olarak kullanılan iki platform olan Facebook ve Twitter inceleme ve değerlendirmemizin iki ana platformu olarak seçilmiştir. Aynı zamanda içerik şikayetleri konusunda en yoğun aktivite de bu platformlarda tespit edilmektedir. Bu bilgi notunda, sosyal medya yolu ile kişilik haklarına yönelik saldırılara karşı, adli makamlar nezdindeki yasal başvuru yolları haricinde kalan, ilgili sosyal medya mecrası üzerinden saldırının önleme yöntemleri üzerinde durulacaktır.

1. Facebook Şikâyet Süreci İncelemesi
1.1. Genel olarak Dünya çapında 2 milyardan fazla aktif kullanıcı sayısıyla Facebook, insan hayatında en çok yer kaplayan sosyal medya uygulaması olarak liderliği elinde tutmaktadır. Kullanıcılarının ifade özgürlüğünü önemsemesinin yanı sıra hak ihlalleri konusunda da oldukça duyarlı olan Facebook çeşitli şikâyet mekanizmaları sunmaktadır.

Kullanıcıları tarafından bir ihlal olarak değerlendirilip şikâyet edilen içerikler Facebook Topluluk Standartlarına uygunluk açısından denetime tabi tutulmakta ve kullanıcılara daha sonra şikâyetlerinin sonucuna ilişkin bir geri bildirim yapılmaktadır.

Şikâyet sürecinin işleyişine ilişkin göz önünde bulundurulması gereken kriterler Facebook tarafından kullanıcılarına Topluluk Standartları kapsamında “Kötüye Kullanım Şikâyeti” başlığı altında sunulmuştur.

Bu doğrultuda,

  • Genel anlayışın dışında, Facebook’ta belirli bir içerik için yapılan şikâyet sayısının, içeriğin kaldırılmasına ilişkin incelemede karara etki etmediği ve herhangi bir içeriğin yalnızca çok sayıda şikâyet aldığı için kaldırılmasının söz konusu olmadığı,
  • Topluluk Standartlarının ihlali ile ilgili şikâyetlerin değerlendirilmesinde, şikâyet edilen kişinin Facebook geçmişi de nazara alınarak ilk ihlalde uyarı ve tekrar eden ihlallerde paylaşım yapmasının engellenmesi ve Facebook’a erişiminin engellenmesi gibi yaptırımlara başvurulduğu belirtilmektedir.
1.2Facebook Üzerinden Yapılan Şikâyetler Sırasında Takip Edilecek Adımlar

Facebook Topluluk standartları, https://www.facebook.com/communitystandards/

Bir sayfanın ya da profilin genelinde bir ihlal söz konusu olduğunda ya da sayfa içerisinde bir gönderinin ihlal unsurları taşıması halinde, bu durumun bildirilmesini kolaylaştırmak amacı ile sayfa, gönderi ya da profil içerisinde sembolü altında “Sayfayı Şikâyet Et” seçeneği bulunmaktadır.
Ekranda çıkan seçeneklerden ihlalin nedenini en iyi açıklayanının seçilmesi şikâyetin doğru şekilde anlaşılması ve değerlendirilmesi için büyük önem arz etmektedir. İhlalin bir marka veya ticari itibara ilişkin olması halinde “Fikri mülkiyetimin izinsiz kullanıldığını düşünüyorum” seçeneğine tıklanması gerekmektedir.
Facebook üçüncü taraflar arasındaki anlaşmazlıklarda hüküm verebilecek bir konumda olmadığı için öncelikle kullanıcılarına i. ilgili sayfayı engellemek, ii. şikâyet edilen kullanıcının paylaştığı içerikleri gizlemek, iii. takipten çıkmak ve iv. sayfa kullanıcısıyla iletişime geçmek gibi barışçıl yöntemler önermektedir. Ancak ihlalin boyutunun daha ciddi olduğu bir durumda kullanıcılarını, “Fikri mülkiyet ihlallerini bildirme hakkında daha fazla bilgi al” seçeneği ile Telif Hakkı ve Ticari Marka ihlallerine ilişkin daha fazla bilginin yer aldığı bir sayfaya yönlendirmektedir. Açılan sayfada Telif Hakkı veya Ticari Marka ihlali ile ilgili şikâyet sürecini kullanıcılara açıklayan iki link bulunmakta, ayrıca bunlar dışında diğer yaygın sorunlar başlıklı bir bölüm de yer almaktadır.
icari Marka hakkı ihlalinin söz konusu olduğu bir durumda seçilen linkin yönlendirdiği sayfada Facebook, kullanıcıları için bir form doldurmalarını istemektedir.

Bu formu” ibaresine tıklanarak kullanıcının yönlendirildiği sayfada söz konusu ihlal türünün tekrar seçilmesi gerekmektedir. Facebook ihlal tipinin doğruluğunu teyit amaçlı sıklıkla hatırlatmalara yer vermekte, olası sahte telif hakkı ve ticari marka ihlali şikayetlerinin yol açabileceği tazminat gibi hukuki yaptırımları form başında hatırlatmaktadır.

1.3Şikâyet Etme Hakkı Olanlar

Form kapsamında formu dolduran kişilerin iletişim bilgileri ve söz konusu ihlale konu marka ya da esere ilişkin bilgiler talep edilmektedir. Formu doldurabilmek için Facebook kullanıcısı olmak yada bir hesap sahibi olmak gerekmemekle birlikte, formun şahsen ya da kuruluş adına doldurulabileceği, yasal hakların ihlal edildiğini iddia eden bir şikâyetin, hak sahibi veya hak sahibi adına hareket etmeye yetkili birisi (ör. avukat, temsilci) tarafından yapılması gerektiği belirtilmektedir.

1.4Şikâyet takip süreci

E-posta veya çevrim içi form aracılığıyla gönderilen her bir şikâyet için Facebook’tan otomatik olarak şikâyet numarası içeren bir e-posta iletilmektedir. Şikayetle ilgili olarak Facebook ile iletişime geçilmesi gerektiğinde bu numaranın kullanılması gerekmektedir. Ayrıca şikâyet ile ilgili Facebook e-posta üzerinden şikâyet sahibi ile iletişime geçerek bazı soruların yanıtlanmasını talep edebilmektedir. Bu sorular; şikâyet sahibinin ihlale uğrayan şirket ve/veya markanın yetkili bir temsilcisi olup olmadığına ve şikâyeti destekleyici nitelikte ihlali gerçekleşen markanın; lisansı ve sicil numarası, vekil olduğunu iddia eden kişinin şirket tarafından kendisine verilmiş geçerli bir vekaletnamesi gibi çoğu zaman Facebook’un Topluluk Standartları’ndan dolayı gerek duyulan belirli birtakım belgelerin istemine yöneliktir.

Bir ticari marka hakkı ihlali şikâyeti doğrultusunda herhangi bir içerik kaldırıldığında, Facebook şikâyet edilen kişiye bildirim göndererek kendisini içeriğin kaldırıldığı yönünde bilgilendirmektedir. Şikâyet eden kişinin E-posta adresi ve ticari marka hakkı sahibinin adını içerecek şekilde iletişim bilgileri ve/veya şikâyetin ayrıntıları da şikâyet edilen tarafa gönderilmektedir. Bu bilgiler genel olarak şöyle sıralanabilir:

  • Şikâyet numarası
  • Hak sahibinin adı
  • Şikâyet eden tarafın bildirdiği e-posta adresi
  • Hak sahibi kişinin ticari markası veya markaları
  • Kaldırılan içeriğin açıklaması

İçeriği paylaşan kişi, içeriğin kaldırılması hususuyla ilgili olarak şikâyet eden kişi ile doğrudan iletişime geçebileceği gibi, eğer içerik ABD'deki ticari marka hakları uyarınca kaldırıldıysa, şikâyet edilen kişi ayrıca bir itirazda bulunabilir. Bu tür durumlarda, Facebook tarafından iletilen bildirimlerde bu süreçle ilgili daha ayrıntılı talimatlara yer verilir.

Herhangi bir içeriğin Amerika Dijital Telif Hakları Yasası (“Digital Millennium Copyright Act” “DMCA”) uyarınca kaldırılması halinde, Facebook nasıl karşı bildirimde bulunulacağıyla ilgili bir mesaj iletmektedir. Karşı bildirim yalnızca içeriğin bir hata veya yanlış kimlik tespiti nedeniyle kaldırıldığı durumlarda yapılmalıdır. Kendisine karşı bildirim ulaşan Facebook, bunu içeriği şikâyet eden tarafa iletmektedir. Ayrıca şikâyet edenin, karşı bildirimde bulunan ile iletişime geçebilmesi için, ilettiği mesajda karşı bildirimde bulunanın iletişim bilgilerine de yer verir. Karşı bildirim içeriği şikâyet eden tarafa iletildikten sonra, şikâyette bulunan içeriğin tekrar yayına alınmaması için bir dava açtığına ilişkin olarak Facebook’u bilgilendirmemiş ise Facebook ilgili içeriği DMCA kapsamında geri yükler ve/veya tekrar yayına alır. Bu işlem 14 iş gününe kadar sürebilmektedir. Teknik sınırlamalar nedeniyle içeriğin geri yüklenmesinin mümkün olmadığı durumlarda Facebook tarafından kullanıcıya, içeriği kullanıcının takdirine bağlı olarak yeniden yükleyebileceğini bildiren bir güncelleme iletilmektedir. Geçerli bir DMCA karşı bildirimi uyarınca geri yüklenen içerikler, Facebook’un “devamlı ihlal ilkesi” kapsamında tekrar bir ihlal olarak değerlendirilmeyecektir.

Bir sayfayı şikâyet ederken izlenilen süreç ile bir gönderiyi şikâyet ederken izlenilen süreçte Facebook kullanıcılarına aynı yolu izleyerek çözüm yolları sunmayı tercih etmektedir. Bir kişinin sayfasını şikâyet ederken izlenilen süreçte ise Facebook marka hakkı ihlallerinden çok hakaret, taciz, kendine zarar verme eğilimi gibi problemlere yoğunlaşmakta ve yukarıda anlatılanlardan farklı bir marka ihlal şikâyeti süreci işletmemektedir.

2 Twitter Şikâyet Süreci İncelemesi
2.1Genel Olarak

Twitter, Facebook’a göre daha düşük sayıda kullanıcıya sahip olmasına karşın bilgi akışının daha fazla yaşandığı, kişiler ve kurumlar arası iletişimin daha kolayca gerçekleşebildiği bir platformdur. Bu durum birtakım dezavantajları beraberinde getirmektedir. Nitekim günümüzde Twitter’da hesapları bulunan Google ve Youtube gibi dev markaların bile takipçilerinin %30 gibi önemli bir yüzdesinin sahte veya spam hesaplardan oluştuğu düşünülmektedir[1]. Buna bağlı olarak Twitter, detaylı düzenlenmiş Hizmet Şartları ile bu istenilmeyen durumları engellemek üzere çalışmaktadır.

http://shiftdelete.net/internet-devlerinin-takipcileri-sahte-cikti-39365.html

Twitter ifade özgürlüğünü ön plana çıkaran politikası nedeniyle yalnızca bir kişinin görüşlerine veya fikirlerine dayanarak içerik engellememekte, sınırlandırmamakta ya da kaldırmamaktadır ancak bazı durumlarda hesapları geçici veya kalıcı olarak askıya alma gibi yaptırımlar uygulamaktadır.

Bir tweet taciz içerikli ve/veya spam amaçlı ise veya Twitter Kurallarını ihlal eden başka bir sıra dışı davranışı barındırıyorsa ihlalin ağırlığına, kişinin daha önce kaydedilmiş ihlallerine ve hesabın davranış özelliklerine bağlı olarak Twitter tarafından yaptırım uygulanabileceği Twitter Kurallarında belirtilmiştir.  

Bu içerikleri barındıran bir tweet bildirilmiş olmasa bile Twitter yazılımı tarafından fark edildiği zaman, hesabın tweetlerini belirli bir süre boyunca yalnızca takipçilerine göstermek gibi hesabın bazı işlevlerini sınırlandıran yaptırımlar uygulanabilmektedir.

Kişinin sahip olduğu veya askıya alınmanın sonuçlarından kaçınmak amacıyla oluşturduğu tüm ek hesaplar da bu kapsamda kalıcı olarak askıya alınabilir.

Twitter sahip olduğu yazılımları aracılığıyla bütün kullanıcılarının takip dalgalanmasını izleyerek agresif olarak sürekli aynı hesapları takip edip-takibi bırakma, aynı gün içerisinde yüzlerce hesabı takip edip-takibi bırakma ve otomatik takip sistemi kullanımının tespit edilmesi gibi yoğun takipçi dalgalanması yaşanan hesapları Topluluk Standartları kapsamında spam ihtimaline karşı izleme yönünde bir politikaya sahiptir.

2.2Bir hesabı bildirmek ile bir Tweeti bildirmek arasında ne fark vardır?

Twitter Kurallarının veya Hizmet Şartlarının ihlal edildiği düşünülen Tweetler hakkında özel olarak bildirimde bulunma imkanını kullanıcılarına vermektedir. Söz konusu hesap, Twitter politikalarını Tweet veya Direkt Mesaj göndermeden ihlal ediyorsa (örneğin büyük miktarda kullanıcı takip ederek) bu hesap spam olarak değerlendirilmektedir. Diğer kullanıcıları olumsuz etkileyen, istenmeyen ve tekrarlanan etkinlikler spam olarak tanımlanmaktadır.

Spam olarak bildiriminde bulunmak için marka ihlali durumundan farklı olarak bir form doldurulmadan paylaşımın sağ üst köşesindeki ikona tıklanarak “Tweeti Bildir” sekmesi üzerinden tweet hakkında bildirimde bulunulabilir.

Twitter, Topluluk Politikalarına göre, çok fazla yinelenen aynı tür ve içerikteki aktiviteler ve alınan sık sayıdaki spam bildirimini bir hesabın spam olarak nitelendirilmesinde göz önünde bulundurmaktadır.

Facebook’ta bir sayfa veya gönderiyle ilgili olarak şikayetlerin sayısının fazla olması şikâyetin incelemeye alınmasını hızlandırabilmesine rağmen çok sık sayıda şikâyet alması bir sayfanın veya profilin kapanmasını zorunlu kılmamaktadır ancak Twitter’ın kendi Hizmet Şartlarına dayanarak bir hesapla ilgili olarak çok sayıda alınan spam bildirimlerinin hesabın spam olarak tespit edilmesinde göz önünde tutulduğu anlaşılmaktadır.

Twitter, ticari marka ihlalleriyle ilgili olarak söz konusu kullanıcı adları üzerinde yasal hakkı bulunan veya ticari marka olarak bunların sahibi olan işletmeler ya da kişiler adına, kullanıcı adlarını yeniden düzenleyebilmektedir. İşletme isimlerini ve/veya logolarını başkalarını yanlış yönlendirmek için kullanan hesaplar, kalıcı olarak askıya alınabilmektedir.

2.3Twitter Üzerinden Yapılan Şikayetler Sırasında Takip Edilecek Adımlar

Twitter’da atılan bir tweet ile ilgili ihlal duyurusunda bulunurken ilgili tweet’in sağ üst köşesinde yer alan  ibaresine tıklayarak açılan bölmede “Tweeti bildir” seçeneğine başvurulması gerekmektedir.

[1] Twitter kullanıcı adı politikası: Kullanıcı adlarını izinsiz kullanamazsınız. Altı aydan daha uzun bir süre boyunca etkin olmayan hesaplar, herhangi bir bildirimde bulunulmaksızın kaldırılabilir. Hangi davranışların kullanıcı adını izinsiz kullanma amacıyla yapıldığını değerlendirirken, göz önüne aldığımız faktörlerden bazıları şunlardır:

  • oluşturulan hesap sayısı;
  • başkalarının söz konusu hesap isimlerini kullanmasına engel olmak amacıyla hesap oluşturma;
  • satmak amacıyla hesap oluşturma ve
  • üçüncü tarafların adına olan hesapları güncellemek ve sürdürmek adına söz konusu üçüncü taraf içeriği kaynaklarını kullanma. (https://support.twitter.com/articles/20171973)

Ekrana gelen seçeneklerden i.Bu Tweet ilgimi çekmiyor ve ii.Bu bir spam seçeneklerinden birinin seçilip işleme devam edildiği durumlarda Twitter, “Takibi Bırak”, “Sessize Al” ve “Engelle” gibi daha barışçıl çözüm yollarını kullanıcıya sunmaktadır.

Bildirim nedeni olarak iii. Hassas içeriğe sahip bir resim sergiliyor veya iv. Taciz ediyor veya zarar veriyor seçeneklerine tıklanıldığında Twitter, bir sonraki aşamada kullanıcılarından ihlali oluşturan en fazla 5 adet tweet örneği talep etmektedir. Daha ayrıntılı bir şikâyet içeriği oluşturmak için ilk çıkan sekmenin aşağısında yer alan “daha fazla bilgi al” linkine tıklanıldığı zaman kullanıcılar belirli ihlal türlerini bildirebilecekleri bir sayfaya yönlendirilecektir.

2.4 Şikâyet Etme Hakkı Olanlar Ekranda çıkan seçeneklerin yönlendirmesiyle Twitter bir noktada şikâyette bulunan kullanıcının, ihlali gerçekleşen markaya bir bağlılığı olup olmadığını ve markanın yetkili temsilcisi konumunda bulunup bulunmadığını sorgulayacaktır.

Kullanıcıların yetkili bir temsilci olmadığı hallerde “Yetkili bir temsilci ile iletişim halinde olmamız gerekir; şirket, marka veya organizasyon ile iletişim halindeysen, bu form aracılığıyla bir rapor göndermek için onları teşvik etmek isteyebilirsin.” şeklinde bir uyarı ile karşılaşılacaktır.

Kullanıcının yetkili temsilci olduğunu teyit ettiği noktada (vekalet, imza sirküleri, hizmet akdi vs.), Twitter kullanıcının kişisel bilgilerini, şirketle ilişkisini, şirket bilgilerini, ihlalde bulunan kullanıcının bilgilerini ve ihlalin şeklinin bildirmesi amacıyla bir form sunacaktır.

Yapılan şikayetle ilgili bildirimde bulunan kişinin kişisel bilgileri karşı tarafla paylaşılmamakta ancak şikâyetin ayrıntılarıyla ilgili karşı taraf bilgilendirilmektedir.

3. Yargı Kararları

Twitter ve Facebook üzerinden marka haklarının ihlali ve ticari itibarın zedelenmesine yol açan sayfalar ve paylaşımlar ayrıca dava konusu edilebilmektedir.

Müvekkillerinin motorlu binek tipi araçlar ile kamyon, tır, çekici gibi motorlu ağır vasıtaların ve bunların yedek parçalarının üretim, dağıtım, satış sonrası bakım ve servis hizmetlerini yaptığını ileri süren davacılar vekili, davalının, lisans sözleşmesi, bayilik, satış sonrası yedek parça, bakım hizmetleri sağlanmasını kapsayan herhangi bir anlaşma olmamasına rağmen müvekkillerine ait “RENAULT” ibareli markayı, eşkenar dörtgen logo şekilli tanınmış markayı ve Renault Trucks ibareli ticaret unvanını kullanarak yetkili bayi, yetkili servis olduğu izlenimini yarattığını, bu tarz kullanımın müvekkillerince yaptırılan delil tespitleri ve alınan raporlarla belgelendiğini ileri sürerek, davalının, “… müvekkillerine ait marka ve ticaret unvanının ve reklam filmlerinin davalıya ait internet sitesi ile facebook sosyal paylaşım sitesinde ve davalıya ait sayfalar üzerinde kullanılmasının yasaklanmasına ve bu sayfalardan çıkartılmasına, …” , karar verilmesini talep etmiş ve mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; davalının kullanımının üçüncü kişiler nezdinde davacı şirketlerin yetkili servisi izlenimini yaratmaya müsait olduğu tespit edilerek, “... şirket reklam filmlerinin davacıya ait www.Kavotomotiv.com.tr ve facebook sosyal paylaşım sitesinden çıkarılmasına…” karar verilmiştir.

(Yargıtay 11. H.D. 09.06.2014, E. 2014/4628, K. 2014/10939)

4. Sonuç

Yukarıda açıklanan şikâyet mekanizmaları haricinde ve platformların sunduğu kendi çözüm yollarından tamamen bağımsız ve ayrı olarak, içeriklere yönelik olarak her zaman Türk Hukuku kapsamında cezai veya hukuki (erişimin engellenmesi, tazminat vb.) yasal yollara başvurma hakkı bulunmaktadır. 5651 sayılı Kanun uyarınca yer sağlayıcı konumunda olan bu platformların kural olarak içeriklere ilişkin bir sorumluluğu olmamalarına rağmen, kanun kapsamında erişimin engellenmesi kararı verilmesini takiben, kararın kendilerine bildirilmesinden itibaren 24 saat içerisinde kaldırma yükümlülüğü bulunmaktadır. Söz konusu platformlar Türkiye’de yerleşik olmadıkları için mahkeme kararlarını uygulama zorunluluğu altında olmasalar da şirket politikaları ve yerel mevzuatlara duydukları saygı gereğince kendi topluluk kuralları ile dengeleyerek kararları değerlendirmektedirler.

Ayrıca, platformların şikâyet edilen içeriğin ulusal veya uluslararası bir mevzuata açık bir aykırılığı varsa mümkün olan en hızlı ve net şekilde içeriği yayından kaldırdıkları da tecrübe edilmiştir. Ancak, ulusa mevzuatların farklılıkları ve yukarıda değindiğimiz şekilde Türkiye’de yerleşik olmamaları paralelinde platformların tüm mevzuata aykırılıkları bu şekilde değerlendirmeme ihtimali bulunmaktadır. Başka bir deyişle; şikayetlerin içeriği, hukuki esas veya ayrım taşıyan şikayetlerin desteklendiği diğer delil ve olgular ile birlikte değerlendirilerek, platformların kendi kurallarına ve ulusal ve uluslararası mevzuatlar ışığında gözden geçirilmektedir. 

Av. İpek Aşıkoğlu

Tüm Haberler