Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar’a İlişkin Tebliğ’de (İhracat Bedelleri Hakkında)(Tebliğ No: 2018-32/48) Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2019-32/56)Yayımlandı

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar’a (“32 sayılı Karar”) ilişkin Tebliğ’de (“Tebliğ”) Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (“Değişiklik Tebliği”), 31 Aralık 2019 tarihli ve 30995 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış olup, yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Değişiklik Tebliği ile Tebliğ’de “ihracat bedellerinin yurda getirilmesi” hususlarında öngörülen hükümlere birtakım tadil ve eklemeler yapılmıştır. Ayrıca; Değişiklik Tebliği ile birlikte bir “Ek” de yayımlanmış olup ekin içeriği şöyledir:

1. İhracat Bedeli Kabul Belgesi
2. İhracat Bedelini Yurda Getirene İlişkin Belge
3. Gümrük Beyannamesine İlişkin Belge
4. Yurda Getirilen Bedele İlişkin Belge

Değişiklik Tebliği ile Türkiye’de yerleşik kişiler tarafından gerçekleştirilen ihracat işlemlerine ilişkin bedeller için söz konusu olan “en az %80’inin bir bankaya satılma zorunluluğu” kaldırılmıştır. Türk parası üzerinden “beyan edilen” ihracat karşılığında döviz getirilmesi hususu ise “yapılan” ihracat olarak değiştirilmiş, fıkranın “döviz üzerinden yapılacağı beyan edilen ihracat karşılığında farklı bir döviz cinsinin getirilmesini” mümkün kılan ikinci cümlesinin ilk kısmı ise kaldırılmıştır. Ayrıca, “ihracat işlemlerine ilişkin bedellerin yurda getirilişlerine dair ödeme şekilleri”ne Banka Ödeme Yükümlülüğü (BPO) eklenmiştir.

  • Yurt dışına müteahhit firmalarca yapılacak ihracatın bedelinin,
  • Konsinye yoluyla yapılacak ihracatta bedellerin kesin satışı müteakip; uluslararası fuar, sergi ve haftalara bedelli olarak satılmak üzere gönderilen malların bedelinin,
  • İlgili mevzuat hükümlerine göre yurt dışına geçici ihracı yapılan malların verilen süre veya ek süre içinde yurda getirilmemesi veya bu süreler içerisinde satılması halinde satış bedelinin,
  • Yürürlükteki İhracat Rejimi ve Finansal Kiralama (leasing) Mevzuatı çerçevesinde kredili veya kiralama yoluyla yapılan ihracatta, ihracat bedelinin

yurda getirilerek bir bankaya yatırılması zorunluluğu kaldırılmıştır. Bununla birlikte, “ihracat işlemlerine ait sözleşmelerde bedellerin tahsili için fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günden fazla vade öngörülmesi durumunda “bedellerin vade bitiminden itibaren 90 gün içinde yurda getirilmesi” zorunluluğu getirilmiştir.

İhracat işlemlerinde sorumluluğa ilişkin olarak ihracatçılar açısından ihraç edilen malların bedelinin bankalara satılması ve ihracata aracılık eden bankalar açısından ihracat bedellerinin satışının yapılmasını izleme yükümlülükleri kaldırılmıştır.

İhracat bedelinden indirimleri düzenleyen hükümdeki satış ve benzeri masrafların ihracat bedelinden mahsubu taleplerini inceleyip sonuçlandıran bankaların “görünmeyen işlemlere ilişkin hükümler çerçevesinde döviz transferi talepleri”ni inceleme ve sonuçlandırma yükümlülüklerini belirten ifade ile ihracat bedelleri, ihracatçının ithalat bedelleri, sermaye hareketlerine ilişkin ödemeleri, görünmeyen işlemlere ilişkin giderleri ve transit ticaretinin alış bedelinin bankalarca mahsup edilebileceğini belirten fıkra kaldırılmıştır.

Mal ihraç ve ithal bedellerinin bankalarca mahsubunu mümkün kılan ilgili Tebliğ hükmü, mahsuba ilişkin esasların Hazine ve Maliye Bakanlığınca (“Bakanlık”) belirleneceği yönünde değişmiş olup; hükmün mahsuba tabi tutulan kısım için mahsup tarihinde geçerli döviz alış kuru üzerinden döviz alım ve satım belgeleri düzenlenmesini öngören cümlesi kaldırılmıştır.

Değişiklik Tebliği ile gelen en önemli yeniliklerden birisi de “Ek” olarak yayımlanan İhracat Bedeli Kabul Belgesi’dir. Buna göre; ticari amaçla mal ihracında, bedelleri yurda getirilme süresi içinde gelen ihracat ile ilgili hesaplar aracı bankalarca kapatılacağı ve bankalar tarafından, anılan bedellerin yurda getirildiğine dair bu belgenin düzenleneceği öngörülmüştür. İhracat bedellerinin takip edileceği bilgi sistemi Hazine ve Maliye Bakanlığınca uygulamaya alınana kadar söz konusu belge yerine bankalarca Döviz Alım Belgesinin kullanılması mümkündür.

Ayrıca, Değişiklik Tebliği ile tadile konu “hesap kapatma, ihbar ve ek süre” alt başlıklı Tebliğ hükmüne mücbir sebeplerin söz konusu olması halinde vergi makamlarınca verilen 24 aylık ek sürenin sonunda mücbir sebebin devamının belgelenmesi halinde açık ihracat hesabının kapatılmasına ilişkin taleplerin Bakanlıkça inceleneceği hükmü eklenmiştir. Belirtmek gerekir ki; mücbir sebep sayılan hususlara ilişkin hükümlerin yer aldığı madde alt başlığı “mücbir sebep hallerinden” “mücbir sebep ve haklı durum halleri” olarak değiştirilip maddeye “mücbir sebep halleri dışında kalan, ancak bedel getirme süreleri içerisinde ihracat bedelinin yurda getirilmesine engel olan ve resmi kayıtlarla tevsik edilebilen durumların Vergi Dairesi Başkanlıkları veya Vergi Dairesi Müdürlüklerince haklı durum olarak değerlendirilebileceği” hükmü eklenmiştir.

Tebliğ’in ihracat hesaplarının terkinine ilişkin maddesi ise şu şekilde değişmiştir:

  • İhracat hesaplarının noksanlık miktarına ilişkin eski “100 bin ve 200 bin ABD doları” sınıflaması yerine “30 bin ve daha az, 30 bin ile 100 bin arası ve 100 bin ile 200 bin ABD doları arası” tutarları esas alınmıştır.
  • 100 bin ABD doları ve daha az miktarlar için mücbir sebeplerin varlığının dikkate alınmayacağı hükmü kaldırılmıştır.
  • 200 bin ABD doları altındaki tutarlar için mücbir sebeplerin yanı sıra haklı durum hallerinin de göz önünde bulundurulacağı öngörülmüştür.

Ayrıca, belirtildiği üzere bankalarca yapılabilecek terkin işlemlerinin 90 günlük ihtarname süresi içerisinde ilgili Vergi Dairesi Başkanlıkları veya Vergi Dairesi Müdürlüklerince gerçekleştirileceği hususu eklenmiştir.

Türkiye’de yerleşik kişilerce, Tebliğ’in yürürlükte bulunduğu süre içinde fiili ihracı gerçekleştirilen ihracat işlemlerine ilişkin bedel getirme süresinin Tebliğ’in yürürlükten kalktığı tarihten sonra sona ermesi halinde Tebliğ hükümlerinin uygulanmaya devam edileceğini öngören hüküm kaldırılmış olup; söz konusu hükmü içeren maddeden sonra gelmek üzere 31 Aralık 2019 tarihinde açık bulunan ihracat hesapları için, Değişiklik Tebliği’nin ihracatçı lehine olan hükümlerinin uygulanacağını duyuran bir geçici madde eklenmiştir. Nihayet; Tebliğ hükümlerinin yürürlüğe girmesinden itibaren 6 ay süresince geçerli olacağını belirten hüküm de Değişiklik Tebliği ile kaldırılmıştır.

Değişiklik Tebliği’nin tam metnine ulaşmak için lütfen buraya tıklayınız.

MORAL & PARTNERS
Bilge Binay Kanat, Kıdemli Avukat
Burak Batı, Stajyer Avukat

Tüm Haberler